Ana SayfaTunceliTunceli Her Yönüyle 2

PULUR HÖYÜGÜ

TUNCELİ'DE BULUNAN TARİHİ ESERLER
1. PULUR HÖYÜĞÜ
:Çemişgezek ilçesinde bulunan Höyük'te 1968 yılında yapılan kazılarda Tunç çağına ait kalıntılara rastlanmıştır.Toplu evlerden meydana gelen Höyük'teki evler taş ve kerpiçten yapılmıştır.Dibeklere ve taş kabartmalara rastlanmıştır.işlenmemiş demir ve krom bulunmuş olup İ.Ö. 3000 yıllarına ait kalıntılar olduğu anlaşilmiştir.

YELMANIYE CAMISI

2. YELMANİYE CAMİSİ :Çemişgezek ilçesindedir. Cami XIV yy'da Timur'a bağlı bir Türkmen Beyi olan Tacettin Yalmak, tarafından yapilmiştır.Kesme taştan yapılan eser sonrada onarilmıştir. Giriş kısmı geometrik şekillerle işlenmiş taşlardan yapilmiştır. Çini ve taş sanatının beraber kullanılmasıyla yapılan eser, Selçuklu'larla Osmanlı sanata arasinda bir geçiş sanatını yansıtır.Camide kemerli sütunlar mevcuttur.

YENIKÖY HÖYÜGÜ

3. YENİKÖY HÖYÜĞÜ: Çemişgezek ilçesindedir.Keban Baraj gölü altında kalan LaluŞağı Köyü yakınında bulunan ve "Gavur Höyük" adıyla bilinen höyüktür.Yapılan kazılarda Roma ve Bizans devrine ait kalıntılara rastlanmıştır.Tunç Çağma ait buluntular yanında, işlenmiş bazı maden-lere rastlanmiştır.

IN MAGARALARI

4. İN MAĞARALARI (Derviş Hücreleri) : Çemişgezek ilçesinin batiısında bulunan İn Delikleri (Derviş Hücreleri) çok sayıda odalardan meydana gelmiştir. Odalardan birbirine geçiş yeri vardır. Halen Tahta bir merdivenle çıkılarak İn Delikleri gezilmektedir. Oyma Sanata kullanılarak odalar yapılmıştır.

UZUN HASAN TÜRBESI

5. UZUN HASAN TÜRBESİ :Çemişgezek ilçesinde merkezin içindeki bir kayanın üzerindedir. 1572 yılında iki katlı kesme taştan yapilmıştır. Kapı ve sütunları sade bir görünüme sahiptir. Küçük pencereli olan yapı, piramit çatı ile örtülüdür.

HAMAMI ATIK

7.HAMAMI ATİK ( Eski Hamam) :Çemişgezek ilçesinde çarşı içinde bulunan yapının giriş bölümünde Türkçe ve Arapça yazılar mevcuttur. XV yy'da yapılmış olup XVIII yy'da onarılmıştır. Yöreyi ellerinde bulunduran Akkoyunlu'lar tarafından yapılmıştır. Kesme ve moloz taşla tuğla karışımı yapılan hamamın küçük bir giriş yeri olup içerde küçük kubbeler halinde bölümler yapılmıştır. Üzerindeki Türkçe yazı 1762 yillarında onarımı yapan Haci Ali Ağa'ya aittir.

ÇEMISGEZEK KÖPRÜSÜ

8. ÇEMİŞGEZEK KÖPRÜSÜ : İlçeden yaklaşik 3 km. uzakta olup tek kemerden oluşmuştur. 1902 yılında onarılmıştır. Selçuklular dönemine aittir.

ULUKALE CAMISI

9. ULUKALE CAMİSI : Çemişgezek ilçesi'ne bağlı Ulukale köyünde bulunan camii 1793 yılında Diyarbakır Valisi Yusuf Paşa tarafından yapılmıştır. Camiye sonradan cemaat yeri eklenmiştir. Osmanlı dönemine aittir

MEYDAN ÇESMESI

10. MEYDAN ÇEŞMESİ :Çemişgezek Ulukale köyündedir. 16. yy'da yapılmıştır ve çevresine sivri kemerler yerleştirilmiştir. Çeşme, kesme taştan
yapılmış ve önünde bir yalak mevcuttur.

FERRUH- SAD BEY TURBESI

11. FERRUH- ŞAD BEY TURBESİ :1551 yılında yöreye hakim olan Ferruh - Şad bey için kesme taştan yapılmıştır. Köyün yakınında olup sekizgen şeklinde olan duvarında al taşlardan bir kuşak yer alır.

MAZGIRT KALESI

12. MAZGİRT KALESİ :Mazgirt ilçesi yakınında bulunan kalenin üst kısmında halen bazı yapılar mevcuttur. Kaleye bir mağaradan inilir. Mağaranın önünde taştan yapma merdivenler mevcuttur. Surlarla çevrili olan kalenin en üst kısmında köşk şeklinde bir yapı ve yel değirmeni yapılmıştır. Kalenin 1.0. 9 yy'da yöreye hakim olan Urartular döneminde yapıldığı, Urartu Kralı II. Rusas'a ait olan ve kalede bulunan yazıdan anlaşılmıştır.
Mazgirt sınırları içinde bulunan Mazgirt Kalesi, Kale Köyü Kalesi, Bağın Kalesi ve merkez ilçe sınırları içinde bulunan Anbar Köyü kalesi yapı olarak benzerlikler arzetmektedir. Bu kalelerin tümünde taşlar oyularak
evler, sulama kanallar, havuzlar, tüneller ve yeldeğirmenleri yapılmıştır.

Çeşitli kaynaklardan elde edilen bilgiler değerlendirildiğinde bu eserlerin tümünün Urartular'a ait olduğu sonucunu doğurmaktadır. Bağın Kalesi'ne ait olup halen Harput Müzesi'nde bulunan Kitabe de bunu doğrulamaktadır.Yöre halkınca bu kalelerin o dönemde haberleşme ve barınma yeri olarak yapıldığı söylentisi günümüze kadar süregelmiştir.

ELTI HATUN CAMISI

13. ELTİ HATUN CAMİSİ :Mazgirt ilçesindedir. Caminin kuzeyindeki çeşmede bulunan yazıya göre 1252 yılında yapılmıştır. Güneyinde altıgen mihrap çıkıntısı olup, caminin giriş kısmı sade bir görünümdedir. Cemaat yerinde iç içe bulunan taçkapı vardır. Yapıdaki pencereler küçük olup bunlar sonradan yapılan onarımda konulmuştur. Cami Selçuklu sanatını yansıtır. 1957 yılında üzerine yeni bina inşa edilmiştir.

ELTI HATUN TÜRBESI

14. ELTİ HATUN TÜRBESİ :Mazgirt ilçe merkezinde bulunan türbe yaklaşık 20 m yükseklikte huni biçiminde yuvarlak bir binadan ibarettir. Binanın içinde Akkoyunlu hükümdarı Uzun Hasan'ın annesi ve küçük kardeşinin türbesi bulunur. Yapı, kesme taşlardan yapılmış olup sağlam bir görünümü vardır. Akkoyunlu'lar dönemine aittir.

ÇOBAN BABA TÜRBESI

15. ÇOBAN BABA TÜRBESİ :Mazgirt ilçe merkezinin doğu kısmında mezarlık olarak bilinen yerdir. Dikdörtgen şeklinde kesme taşlardan yapilan binanın üzerine koni şeklinde iki çatı yerleştirilmiştir. Yanında bir çeşmesi olan türbe yöre halkınca ziyaret olarak bilinir ve ziyaret edilerek kurbanlar kesilir.

KALE KÖYÜ KALESI

16. KALE KÖYÜ KALESİ :Mazgirt'in Kale köyünde bulunan kalenin giriş kapısında çivi yazıları bulunur. Kalenin altındaki taşlar oyularak bir tünel yapılmıştır. İçinde odalar bulunur. Ayrıca taşlar oyularak harman şeklinde bir meydan yapılmıştır. Kalenin İ.Ö. yy. Urartular devrinden kaldığı sanılmaktadır

BAGIN KALESI

17. BAĞİN KALESİ :Mazgirt İlçesi Dedebağ (Bağin) Köyü yakınındadır. Giriş kapısında yapılan merdivenle kalenin içine girilir. İçerde taşlar oyularak yapılan büyük bir oda mevcuttur. Kalenin çevresindeki surlar zamanla tahrip edilmiş, çok az bir kalıntı mevcuttur. İ.Ö. 9 yy. yöreye hakim olan Urartular' aittir. Kalede Urartu Kralı Menuas'a ait olan yazıt bulunmuş ve halen Harput Müzesindedir. 1200 yıllanndan sonra Selçuklu Hükümdan Alaaddin Keykubad döneminde kale Selçuklular'ın hakimiyetine geçmiş olup kale ile ilgili birde efsane vardır. (İlimizde efsaneler böl. bk.)

ANBAR KÖYÜ KALESI

18.ANBAR KÖYÜ KALESİ :Merkez ilçeye bağlı anbar Köyü'nde bulunan kalenin çevreinde iki minare bulunur. Giriş kapısı taşların oyulmasından yapılmış olup içiçe 3 odası mevcuttur. Kalenin çevresinde sulama kanallannın kalıntıları ve üst kısmında taştan oyulmalarla havuzlar yapılmıştır. Kalenin güneybatısında ayrıca taştan oyma bir oda mevcutttur.

PERTEK KALESI

19. PERTEK KALESİ :Pertek ilçesi yakınındadır. Keban Baraj gölü yapılmadan önce Murat Nehri'nin kıyısında sivri bir kayanın ucunda bulunan kale bugün etrafı sularla çevrili ada görünümündedir. Kuzeyinde bulunan kapısından kalenin içine girilir. Kalenin içinde bir sarnıç ve bina yıkıntılan mevcuttur. Kalenin çevresinde bulunan çinili odalardan 1071 yılından sonra yöreye hakim olan Mengüçoğulları tarafından yapıldığı anlaşılmıştır. Kale Osmanlılar döneminde Halit Bin Velit tarafından onarılmış ve daha önce kalede bulunan Karakuş Heykeli kaldırılarak yerine Arapça yazilmiş bir kitabe konmuştur.

KILISELER

20. KİLİSELER :Pertek ilçesi Til Köyünde bulunan kiliselerden Süryani kilisesi kesme taştan yapılmış olup, Yunan Haçı planındadır. Aynı yörede bulunan Ermeni Kilisesi 18.yy'da yapılmıştır. Yapı kesme ve moloz taş karışımıdır.

ASAGI ( ÇELEBI ALI ) CAMI

21. AŞAĞI ( ÇELEBİ ALİ ) CAMİ : Pertek ilçesindedir. 1570 yılında yapılmıştır. Kesme ve moloz taştan yapılan caminin tek kubbeli ana mekanından başka 3 kubbeli cemaat yeri bulunur. Batısında eyvanlı çeşme yanında da minare vardır. Yapı iki renkte kesme taştan yapılmıştır. Cami eski Pertek'ten yeni Pertek merkezine yakın bir yere taşınmıştır

YUKARI ( BAY SUNGUR CAMII)

22. YUKARI ( BAY SUNGUR CAMİİ) :Pertek ilçesindedir. Aşağı caminin planında olan cami 1572 yılında yapılmıştır. Özenli bir taş işçiliği gözlenir. Pencereler sivri kemerlerle çevrilmiştir. Tek kubbeli ana giriş yeri üç kubbeli ana cemaat yeri mevcuttur. Son cemaat yeri ve minaresi iki renkli taştan yapılmıştır.

SAGMAN KALESI

23.SAĞMAN KALESİ :Pertek İlçesi Sağman Köyü'nde sarp bir tepenin üzerinde yapılmıştır. Kule ve sur kalıntılarına günümüzde rastlanır. Kalenin kimler tarafından yapıldığı konusunda herhangi bir sağlam kaynağa rastlanmamıştır. Ancak Kaleye ait bir efsane vardır. (İlimiz efsaneler bölümüne bakın.)

GELIN MAGARALARI VE HATUN KÖPRÜSÜ

24. GELİN MAĞARALARI VE HATUN KÖPRÜSÜ: Pülümür İlçesi'ne varmadan Yatılı İlköğretim Bölge Okulu yakınlarındadır. Oyma taş sanatı ile yapılan mağaralardan merdivenlerde yapılmıştır. Aynı yörede Pülümür çayı üzerinde Hatun Köprüsü olarak bilinen bir köprüde mevcuttur. Bu köprü, Pülümür Çayının en taşkın zamanında bir sürü köprü yıkıldığı halde çok eski bir yapı olmasına rağmen yıkılmamış ve günümüze kadar, özelliğini kaybetmemiştir. Bu mağaralar ve köprünün kimler tarafindan yapıldığı konusunda kesin bir kaynağa rastlanmamakla beraber Selçuklu'lar döneminden önce yapıldığı sanılmaktadır. 8 oda ve iki penceresi bulunan kaleye su taşımak için çıkış yeri yapılmıştır.Tunceli'de bulunan tarihi eserlerin çoğu en eski yerleşim yerleri olan Çemişgezek, Peltek ve Mazgirt ilçelerindedir. Bu eserler genellikle yöreye hakim olan Urartular, Akkoyunlular ve Selçuklular'a aittir. Osmanlı İmparatorluğu döneminde de bazı eserler yapılmış bir kısmı da onarılmıştır. İlin sınırlarında bulunan bu eserler geçmiş dönemde korunmamış, bazen yöre halkı tarafindan özellikle kale surları inşaat yapımı için yıktırılmıştır. Turistik değere sahip olan bu eserler korunmalı ve yöre halkına, dışardan gelen turistlere tanıtılarak önemi kavratılmalıdır.


Tunceli Her Yönüyle 2. Bölüm

Copyright © . www.nazimiye.com - Tüm Haklari Saklidir.


Yazici

Yasam Bicimi
Ilde Spor
AGDImpresiumKontakt