Tunceli Doğu Anadolu Bölgesi'nin dağlık illerinden biridir.1940 yıllarına kadar ekonomisi tamamen kapalı olup, kendisi üretir, kendisi tüketir nitelikteydi. Bulunduğu cografi konumu itibariyle hayvancılık, tarım, sanayi ve ticaret alanında gelişmiş sayılmaz. Bunların içinde tarım ve hayvancılık alanındaki faaliyet daha fazladir.
Çevresi sarp dağlarla çevrili dağlık bir yöre olup km⊃2;ye 12 kişi düşer. ( 2000 yılına göre) Günümüzde kapalı ekonomi kırılmış olup, ulaşım çevre illerle karayolundan yapılmaktadır. Halkın tükettikleri giyim eşyası, gıda maddeleri vb. tüm ihtiyaçlarının büyük bir kısmı diğer vilayetlerden temin edilmektedir. Bu nedenle ekonomik yönden geri kalmıştır. İl merkezinde Yem fabrikaları, Pertek ilçesinde İplik fabrikası ve Akpazarda İrmikve Makarna Fabrikası ve Tuğla fabrikası dışında sanayi kuruluşu yoktur. il merkezinde daha önce bulunan süt fabrikası özelleştirme kapsamına alınıp özelleştirilmiş ve halen üretim yapamamaktadır. İlde bulunan yem fabrikası ve Akpazarda bulunan tuğla fabrikası özelleştirilmiş ancak üretim devam etmektedir.
İlin ana geçim kaynağı olan tarımdan elde edilen ürünlerin bir kısmı halkin ihtiyaçlarını temin ediyorsa da gerekli olan tarım ürünlerinin çoğu çevre illerden satın alınmaktadır. İlin dağlık olması, modern tarım araçları ve sulama tesislerinin yetersiz kalışı tarımın gelişememesinin başlıca nedenleridir.
Tunceli'nin yurt içinde gayri safı hasıladaki payı % 0,2'dir. Bu durumu ile Türkiye'de 66. sırada yer alır. Çalışan nüfusun %70 dolayındaki kısmı tarımla uğraşır. Nüfusun % 77'si köylerde ve bucaklarda yaşar. Ancak 1997 sayımı ve 2000 yılı tahmini sayım sonuçlarına göre köylerden şehir merkezine göç olduğundan şehirde yaşayan nüfus genel nüfusun %60-65'i civarındadır. Kırsal yerleşim üniteleri küçük ve dağınık mezralar halindedir. Nüfusu kalabalık olan köyler, genellikle ilin güney kesimindeki merkez ilçenin bir kısmında Mazgirt, Pertek ve Çemişgezek ilçelerinin güney kısımlarında toplanmışlardır.
1940 yıllannda önce yörede darı ve arpa gibi ürünler ekilirken 1950 sonrası yıllarda mecburi iskana tabi tutulup batıya gönderilen köylülerin bir kısmının tekrar yöreye dönmesi ile patates, fasulye, yeni sebze ve meyveler yetiştirilmeye başlandı. Tarımda modern tarım araçlar yeterli miktarda kullanılmamaktadır. 1970 yıllarından sonra traktörle ekim yapma patos kullanma yaygınlaşmıştır. İlin kuzey kısmında karasabanla ekim yapma gibi ilkel üretim ilişkileri halen mevcuttur. Sulama yapılan alanlar ekili dikili alanların ancak %10'u kadardır. il topraklarının % 15'i ekili dikili alanlar kapsamına girer.
Tunceli'de hayvancılık geridir. Mandıracılık yapılmaz. Hayvanlar ilkel ağıllarda barınır. En çok koyun ve kil keçisi bunların dişında az miktarda da sığır beslenir.
Arıcılık için yöre koşullar elverişli olduğu halde modern sistemle arıcılık yapılmadığından kaliteli bal üretimi düşüktür.
ilde en çok tahıl üretilir. Ancak bu yerel tüketimi karşılayacak durumda değildir. Sanayinin gelişmemesi ve iş sahasının olmayışı nedeniyle nüfusun yaklaşık % 70'i tarım ve hayvancılıkla uğraşır. Ancak son yıllarda nüfusun büyük kısmı şehir merkezinde yaşadığından Tarımla ve
hayvancılıkla uğraşan insan sayısı azalmıştır. Çalışır yaşta olan insanların bir kısmı yurt dışında büyük bir kesimi de başta istanbul olmak üzere İzmir, Ankara, Adana, Mersin, İskenderun ve Türkiye'nin sanayi bakımından gelişmiş diğer il ve ilçelerinde çalışmaktadırlar. Çeşitli illere çalışmak üzere giden işçiler bir süre sonra ailelerini de çalıştıkları yerlere götürmektedirler. ilde doğum oranı Türkiye ortalamasının üzerinde olduğu halde nüfus'ta çok az bir artış olmaktadir.1980 sayımında ise düşme görülmüştür. 1990-1997 sayımında % 40'a yakın düşme olmuştur.
Tunceli Her Yönüyle 1. Bölüm
|
Tunceli
