Yöreye ait oyunlar
Yöre yaşantısıyla sıkı ilişkisi olan olan orta oyunları, köy- kent, tüccar - köylü ilişkilerini konu alır. Soğuk kış gecelerinde, düğünlerde, bayramlarda, kahvelerde oynanır. Oyuncular temsil ettikleri kişilerin karakterlerini gösterebilmek için çeşitli giysiler giyerler. Amaç çevredeki kişilere hoşça vakit geçirtmek ve onların ilgilerini belirli noktalarda toplamaktır.
Orta oyunlarının bazıları şunlardır ;
ÇIFTÇI OYUNU
1. ÇİFTÇİ OYUNU: Merkez Yolkonak Köyünden derlenen oyun, köylü ile yarıcı arasındaki ilişkileri anlatır.Kambur ve yaşı bir çiftçi köye gelir ve kendisine bir ağa arar.Köylüler bu çiftçiyi ağaya götürürler. Çiftçi ağadan yarım kilo buğday, iki öküz ve barınacağı bir ev alarak işe başlar. Aldığı buğdayın yarısını yer, yarısını da eker.
Ancak bir yaban domuzu her gece ekin tarlasına gelerek ekini yer. Domuzun açtığı zarardan bıkan çiftçi tüfeğini alarak, her gece tarlaya gider ve nöbet tutar. Uzakta gördüğü bir karartıyı domuz sanarak ateş eder. Koşup yanına gider, birde ne görsün :domuz diye kendi kardeşini vurmuş. Üzülür, ah vah eder .Çiftçi kardeşini gömdükten sonra ağanın yanına gider. Ağa yerli ürün elde edemediği için onu azarlar ve kovar. Çifçinin bütün yalvarmaları fayda etmez.
2. REŞİT İLE HURŞİT: Mazgirt ilçesinde derlenen oyun yine ağa köylü ilişkileri anlatır. Ağanın Reşit Hurşit adında iki fedaisi vardır. Bunlar yüzlerini boyayarak ve çeşitli elbiseler giyerek ağayla çelişkisi olan kişileri döverler.
3.DARI EKİMİ:Pertek ilçesine bağlı Pınarlar Bucağı'nda derlenmiştir. Oyunculardan biri çiftçi olur, tohum torbasını alır. Toprağı ekiyormuş gibi yaparak tohumu izleyenlerin üzerine atar. Sonra da sopayla öküzleri çifte koşuyormuş gibi yaparak tarlayı sürer. Aradada "hoo babam ho" di - seslenerek ekime devam eder. Sonra ekin biçme zamanı gelir. Başka bir oyuncu kadın kıyafetine girerek çiftçinin karısı rolünde sahneye girer. Çift çinin yanına gelir. Eşkiyanın kardeşini öldürdüğünü, davarları alıp gittiğini söyler. Adam karısının bu sözlerini yanlış anlar, ekini biçmeye devam ederek:
- Ne diyorsun ? Çerçi mi gelmiş ? Gerekiyorsa kendine iyi bir elbise al.Nasıl olsa bu yıl darımız bol, öderiz der. Kadınla erkek arasındaki bu konuşmalar yanlış anlamalarla bir süre devam eder. Sonunda çiftçi kardeşini öldürdüğünü anlar, telaşla eve gelir, tüfeğini (bir ağaç dalı ) alır. Aceleyle doldururken tüfek ateş alır ve karısına isabet eder. Çiftçi ölen karısının üzerine kapanır ve ağlar. Böylece oyun biter.
BECERİKSİZ ŞAŞKIN ADAM:Yörede oynanan çoban oyunlarıindandır. Oyun ağa ile çoban arasında geçer. Ağa Şaşkın bir adamdır. Bir gün çoban telaşla ağanın yanına gelerek kardeşini vurdular der. Ağa kardeşinin öcünü almak için hazırlanarak dışarı çıkar. Bir şeyler unutarak tekrar geri döner. Bu hareket bir kaç kez yinelenir. Ağanın tekrar dışarı çıkışında ayağına diken batar. Bu kez de dikeni çıkarmak için uğraşır. Sürünerek tekrar içeri girer. Bu davranışlarıyla içerdekileri güldürür.
HACI OYUNU :Mazgirt ilçesi Sülüntaş Köyünden derlenmiştir. Aracı ile ham arasında geçer. Aracı (Komisyoncu) kurnaz bir kişi, Hacı ise saf bir köylüdür. Bir gün aracı Hacı'ya:
"Gel seni Tanrı katına çıkarayım" diyerek Hacı'nın beline bir ip bağlar. Daha sonra ipi tavanda bir halkaya bağlar ve hacıyı tavana doğru çeker. Sonra aniden bırakarak yere düşürür. Oyun izleyiciler tarafindan ilgiyle izlenir.
FAKİR KÖYLÜ :Pertek ilçesi Pınarlar Bucağı'ndan derlenmiştir. Köylü ile tüccar arasında oynanan oyunda köylü tüccara pamuk satarak tüccarlardan bez almak ister. Bir süre geçtikten sonra tüccar bez vermeyince, köylü pamuğunu geri alır. Bu duruma sinirlenen tüccar eve giderek karısını döver ve evden kovar. Komşular araya girerek durumu yatıştırır.
KÖYLÜ ŞEHİRDE : Pertek Pınarlar Bucağı Tozkoparan Köyü'nden derlenen oyunda köylü kentte bulunan bir yakın akrabasının evine gider ve bir süre iş arar. Bu arada karşilaştığı bazı olaylar ve kente uyumsuzluğu çeşitli konuşmalar ve oyunlarla canlandınlır. İzleyicileri güldürür.
GELİN İLE ARAP :Pertek Tozkoparan Köyü'nden derlenen oyun gelin, damat ve arap arasında oynanır. Arapın başına gazlı bir elek konur. Damat'ın ağzına tütün yerine saman doldurulmuş, bir kepçe vardır. Arap geline sataşmak isteyince damat kepçede bulunan samanı arabın başına doğru üfler ve Arabın başındaki elek tutuşarak yanmaya başlar. Arap telaş içinde kaçışır ve çevredeki izleyiciler tarafindan ilgiyle izlenir.
ALİ İLE FATOŞ : Mazgirt ilçesi'nde derlenen oyunda konuşmalar ve davranışlar ilgi çeker. Ali ile Fatoş birbirlerine aşık iki sevdalıdır. Ali, yüzü una bulanmış ve takma sakal takmış üstü başı yırtık bir kişidir. Fatoş, yöre giysilerini giymiş bir erkektir. Davul zurna eşliğinde alınan gelinler,çeşitli konuşmalrla birbirlerine karşı sevgilerini belirtirler.Ali, Fatma'ya bazı giyecekler ve hediyeler vadeder, Fatma bunların bir kısmını beğenir, bir kısmını reddeder. Oyun bu şekilde güldürü türünde konuşmalarla devam eder.
Tunceli Her Yönüyle 2. Bölüm
Copyright © . www.nazimiye.com - Tüm Haklari Saklidir.
(C) 2005 - Tüm Haklari Saklidir