El Sanatlari
EL SANATLARI
Bütün ülkede olduğu gibi Tunceli ilinde de el sanatları toplumsal gelişmeye ayak uydurmayarak kısmen ortadan kalkmıştır. Değişen ekonomik ve sosyal koşullar bazı el sanatlarının tamamıyla ya da bir kısmının ortadan kalkmasına neden olmuştur.
Cömlekcilik
ÇOMLEKÇİLİK :Çemişgezek ilçesinin Karahisar Köyü, Mazgirt İlçesinin Akpazar Nahiyesi'nin bazı köylerinde çömlekçilik yaygındır. Eski tarihlerden bu yana bölgelerde çanak ve çömlek yapımı yaygın bir el sanatı olarak yapılagelmiştir. Az da olsa günümüzde de devam etmektedir.
Kırmızı ve killi topraktan güveç kazan kapağı, abdest bardağı, (ibrik) , ayran leğeni, pekmez küpü, saksı ve testi yapılmaktadır.
Hazırlanan çamura su ve ince kum katılır. Meydana getirilen çamur bir müddet dinlendirildikten sonra istenilen şekil verilir. Güneşte kurutulduktan sonra saman alevinde yakılır ve pürüzlü olan kısımlar düzeltilir.
ÇOMLEKÇİLİK: Bölgenin hayvancılık bakımından zengin olması doğal olarak deri işlemeyi de zorunlu kılmıştır. Bununla birlikte bölgede köklü ve etkili bir dericiliğin olduğu söylenemez. Deri genellikle işlenmek üzere diğer illere gönderilir. Yöre halkı kendi gereksinimleri için tuluk
( Ayran
yapmak için kullanılır.), çarış, peynir basmak veya çökelek koymak üzere ayırdıkları deriyi işlerler.
İL'de dericilik tarihin hiç bir döneminde etkili olamamıştır.
Dokumacilik
DOKUMACILIK : Geçmişte kapalı ekonominin yaygın olduğu ilde dokumacılık genellikle kendi gereksinmelerini karşılamak üzere yapılırdı.Yünden palas, halı, cacim(cicim) (1), çarpma,çul,kumaş, harar, heybe, saban gibi dokumalar yapılmaktadır.
Dokumalar genellikle iğ, çırçır, yay, tokmak, çıkrık, ağışak, kerkik ve yün tarağı gibi araçlarla yapılır. Dokumada kullanılan boyalar genellikle bölgedeki otlardan yapılır veya satın alınır.
Dokumalarda geometrik şekiller, bitki ve hayvan şekilleri yaygın olarak kullanılır. Bu şekiller çeşitli renklerde ve kompozisyonlarda yapılır.
Cacim (cicim) yörenin belli başlı dokuma türünün temelini oluşturur. Mazman denilen seyyar dokuma tezgahlarında yapılır. Kilimlerde kullanılan motifler genellikle küçüktür.
Başlıca dokuma türleri "zeylamış " keçi kılından yapılan "palas" koyun yönünden yapılan "cacim"dir. Bunlar Tunceli'ye özgü dokumalar olmayıp, genel olarak Doğu Anadolu Bölgesi'nin karakterini yansıtır.
İlimizin ekonomik yapısı, fabrikasyon dokumaların yaygın olarak üretilmesi ve kullanılması bu el sanatının yavaş yavaş kaybolmasına neden olmuştur. Ancak Mazgirt kazasının Akpazar Nahiyesinde bu el sanatı varlığını korumakta, hala yünden yapılmış çuval heybe, palas, yaygın olarak dokunmaktadır. Hozat ilçesinin Türktanır köyünde de dokumacılık varlığını sürdürmektedir.
İ1'de dokumacilik yapanlara "çikci" adı verilir. Halı dokumacılığı, Mazgirt, Çemişgezek, Pülümür, Ovacık ilçelerinde diğer ilçe ve merkeze nazaran daha çok gelişme göstermiştir. Özellikle de Ovacık ilçesinin Yeşilyazı Bucağı'nda dokunan "kemaliye" türü ince halılar ünlüdür.
1990 sonrası köylerdeki göçler nedeniyle ilde dokumacılık tamamen son bulmuştur. Halk Eğitim merkezlerinde zaman zaman dokuma kursları açılmaktadır.
Tunceli Her Yönüyle 2. Bölüm
Copyright © . www.nazimiye.com - Tüm Haklari Saklidir.
(C) 2005 - Tüm Haklari Saklidir