Atasözleri
TUNCELİ YÖRESİNE AİT ATASÖZLERİ
Atasözleri yörede doğa insan ilişkilerini, insanlara verilen değeri, inanışları, kısaca insan yaşantısını yansıtır. Yörede sık sık tekrarlanan başlıca atasözleri şunlardır:
Yağız atan kişnemesi erkek öküzün sırtındadır.
Koç olacak kuzu ağılda belli olur.
ilan ağacından direk olmaz.
Evin danası, evin öküzünden korkmaz.
Yalan bile toprağı dirhemle yer.
Ak kıç, kara kıç geçidin önünde belli olur. - İnsanın aşığı şek (Beğ) gele.
Yiğit yiğittir, kadını da yiğittir erkeği de yiğittir.
Kekliği karada da, karda da gördük.
Aç yat, kuyruğa dik tut.
Ağaçsız memleket, duvaksız geline benzer.
Doğru duvar yikilmaz.
Tarlaya saban, koyuna çoban gerek. - Ne ağu (Zehir) olki atsınlar seni, ne şeker olki yutsunlar seni.
Her kumaş kendi yerine satılır.
Elinde bergüzarın var, " Yukari buyur" derler, elinde bergüzarın yok "Ağa yatmş uyur" derler.
Arkası yara olan hayvan, karganın nereden geldiğini bilir.
Ağza kana değen kurt daha çok atar.
Bulut gitti Kemah'a çık dam' loğlamaya, bulut gitti Bılgış'a al beşiği çik dişa.
Martta sular kurur, Nisanda sular yürür.
Bilen herkesten üstündür.
Bilgiden üstün kar yoktur.
Erkanla yola gelmeyeni, örkenle getirmek gerekir.
Biz sürdük arpa, aramızda kaldı bir hafta.
Ölme eşeğim bahar gelsin, ölme nine pancar olsun.
Bahar gelene kadar, kaplumbağalar ağaca çikar.
0 kör ki pireyi eline geçire.
Eşek ki eşek tir bir kere çamura düşer.
Dağ ne kadar yüce olursa olsun isan ayağı düşer.
İnsan ite vurur, sahibinden utanır.
İnek gizli boğya gelir, eşkere kuzlar.
Düşen öküze bıçak çeken çok olur.
An deliğini başina açma.
Kurt padişahın davarını da yer.
Konuşmak av gibi elden Uçar gider, yazmak ebedi kayıtlı değer.
Para elin kiridir.
Önün yardır arkan zülfükardır, ne gördün ve duydunsa onu söyle fazlası insana borçtur.
Düşmanın hakkında doğruyu söyle ki, tanrının gönlünü yapasın.
Bugün söylenen yarın karşına çikar.
-Oyuna giren, çıtayı yüksek tutar.
İnsanin evi insana yar olsun varsın dünya insana yük olsun.
- Eşek olunca yükleyen çok olur. Tahtını yık, bahtını yikma.
Ne kimsenin elinde bağ ol, nede kimsenin sırtında dağ (yük) ol.
İnsan dünya alemi görür de, kendi gözünün önünü görmez.
Kardeş kardeş olsa, kardeş karısını almaz.
Yemeğe amca yeğen, kavgaya dayı yeğen,
İnek öldü yağ kesildi.
Kurt evinde yürek, ciğer hiç olur mu.
Tanrı köpeği dahi sahipsiz etmesin. Dağına göre Allah kar yağdırır.
Boş torbaya at gelmez.
Atın gem tutmuyorsa çıkıp meydanda oynatma.
- Her olur olmaza açma sofra, hem emek zay olur hem nana
(ekmeğe) hayıf olur.
Yedeğe gelen at atasına itaat eden evlat, kocasından erken kalkan avrat, tut kolundan cennete at.
Kötü söz yabani ota benzer, sulanmadan biter.
- Bana benden olur her ne olursa, başım rahat eder dilim durursa.
- Muhabbeti olmayanın imanı olmaz.
Bir kamil mürşidin izini izle, pek tut nasihatini kalbinde gizle.
Ürümesini bilmeyen köpek sürüye kurt getirir.
Gevşek tükürük sakala bulaşır.
Boğa duadan önce bel ister.
Her tarlada bir çakil, her kafada bir akil.
YÖREDE BİLMECELER
Benim hanar tekem kaçtı gitti, bir baştan bir başa (makas)
Eşek zırladı kuyruğu koptu (tüfek)
- Bir şeyim var yer altında hep parlar (karasaban demiri)
Dört kız kardeşim var ayni göle taş atarlar (ineğin memesi)
Tunceli Her Yönüyle 2. Bölüm
Copyright © . www.nazimiye.com - Tüm Haklari Saklidir.
(C) 2005 - Tüm Haklari Saklidir