Hayvancilik
Dağlık bir yöre olan Tunceli'nin tarıma elverişli olmaması nedeniyle köylülerin bir kısmı hayvancılıkla uğraşır. il'in kuzey kısmını teşkil eden Ovacık, Pülümür, Nazımiye, merkez ilçe ve Mazgirt'in kuzey kısmı ormanların bulunduğu dağlık ve yüksek kısımlardır. Bu kısımlarda genellikle hayvancılık yapılır. Ancak köylülerin geçimlerini temin edecek kadar hayvan yetiştirme olanağı yoktur. Kışların çok uzun sürmesi ve yeterli arazinin olmayışı nedeniyle hayvan yeminin temininde de zorluk çekilmektedir. Sınırh bir hayvan beslenmekte, her aile ancak 15-20 keçi ve koyun 3-5 inek besleyebillmektedir. İl ekonomik gelişimine kuzey kısmında yapılan bu hayvancılığın katkısı yoktur. Ancak kendi ihtiyacını temin edecek kadar hayvansal besin temin edilmektedir.1990 sonrası yoğun göçler nedeniyle dağlık alanlarda hayvancılık yapılmamakta sadece anayol güzergahında bulunan köylerde, köylüler çok az sayıda hayvan beslemektedir. i1'de hayvancılık yapma olanağı sağlandığı takdirde yörenin coğrafı yapısıda gözönüne alındığında köylülerin besleyeceği 40-50 küçükbaş hayvan onun yıllık geçimi için gerekli olanağı sağlayacak durumdadır.
İlin güney kesiminde hayvancılıkla uğraşan köylüler Pertek,Çemiş gezek'te yaşayan yarı göçebe Şavak köylüleridir. İ1'de bulunan koyunların 3/4'ü bu yörede beslenir. Buralarda yeterli otlak ve çayır bulunmadığından köylüler ilkbahar mevsiminin son aylarından sonbahara kadar hayvanlarını otlatmak için Pülümür, Ovacık, merkez ilçe ve Erzincan İlinin yaylalarına göç ederler.Şavaklılar'ın ürettiği tulum peyniri, taze peynir gibi ürünler ilin ticaretinde önemli yer tutar.
il'in dağlık ve meşelik olması nedeniyle eskiden beri kıl keçisi (kara keçi) beslenmektedir. Hayvanların yem sorunu büyüktür. il tarımından hayvan yemlerinin ancak % 20'si temin edilmektedir. Bunun dışındaki ot, saman gibi yem ihtiyaca çevre illerden temin edilmektedir. Ayrıca il merkezi'nde bir Yem Fabrikası mevcuttur. Ancak halkın gelir düzeyinin düşük olması nedeniyle yapay yemlerin kullanılma oranı da düşüktür. Bu nedenle kil keçisinin beslenmek daha kolay olduğundan İl'in kuzey kısmında özellikle kil keçisi beslenmektedir. Günümüzde koyun sayısının keçi sayısindan fazla olduğu tahmin edilmektedir. Sığır besleyiciliği oldukça yaygındır, ancak sayı olarak azdır. Köylerde her evde bir kaç sığır beslenmektedir.
il'de elde edilen hayvan ürünlerinden süt, eskiden beri halk tarafindan peynir ve yağa dönüştürülmektedir. Bu nedenle süt satişı sınırlıdır.Yörede Şavak'lılar Tulum Peyniri ve Şavak Beyaz Peyniri denilen Tuzlu Peynir yapılmakta ve Batıda bu peynir Erzincan Tulum Peyniri olarak satılmaktadır. Ayrıca Elazığ il merkezinde yaz mevsiminde taze Şavak Peyniri satılmaktadır. Sütün bir kısmıda ayran haline getirilmekte ve bundan çökelek yapilmaktadır. Köylülerin kışlık yiyeceğinin bir kısmını bu çökelek ve tereyağı karşılamaktadır.
Hayvan ürünlerinden et üretimi ise düşüktür. Etin çok az bir kısmı il merkezinde ve ilçelerde tüketilmektedir. Şavaklıların yetiştirdiği kuzu-lar hayvan tacirleri tarafından alınmaktadır. Son yıllarda il merkezinde - kasaplar kesmek üzere hayvan bulamayınca yakın illerde ve ilçelerde özellikle Karakoçan, Bingöl ve Muş'ta küçük baş hayvan olan koyun temin etmekte ve ilin et ihtiyacı için mezbahanede kesmekte ve kurbanlık olarak il merkezinde satmaktadır.
Son yıllarda arıcılıkla uğraşan insan sayısı fazladır, Ziraat Bankası kredi vererek destek sağlamaktadır. Ancak iklim şartları bazı yıllarda o lumsuz etkilemekte fiyatların düşük olması az miktarda bal elde edilmesi, üreticiyi ekonomik olarak sıkıntıya sokmaktadır. Özellikle yörede bitki türlerinin çok çeşitli olması nedeniyle Ordu gibi Karadeniz illerinde dahi arıcılar yöreye gelerek arıcılık yapmaktadır. 1990 sonrası arıcıların yüksek yaylalara çıkmaması bal üretiminde düşüşe neden olmuştur.
Tunceli Her Yönüyle 1. Bölüm
Copyright © . www.nazimiye.com - Tüm Haklari Saklidir.
(C) 2005 - Tüm Haklari Saklidir