Tunceli - Pülümür yolu üzerinde bulunan Gelin Odaları ve Hatun Köprüsü gibi eserler ilçenin eski yerleşim yerlerinden olduğunu kanıtlamaktadır. M. Ö. 300 yıllarında Kapadokya kırallığı döneminde kurulduğu sanılan ilçe Tunceli yöresi gibi M. S. 395 yıllarından sonra Bizanslıların egemenliğine girmiştir. 639 yılında Hozat'ı merkez seçen araplar bu yöreye de hakim oldular. 1071 Malazgirt Savaşı'ndan sonra Tunceli'nin kuzey kesmine hakim olan Mengüçük Beyliği 1072 - 1252 yılları arasinda bu yöreye hakim oldular. 1228 yılmda Anadolu Selçuklu Sultan' Alaaddin Keykubat Mengüçlerin merkezi olan Kemah'ı alarak Pülümür yöresini de egemenliğine geçirdi. 1473 Otlukbeli Savaşı'ndan sonra yörede Osmanli egemenliği başladı. 1524 yılında Yavuz Sultan Selim'in Çaldıran Savaşı'nda Şah İsmail'i yenmesiyle Osmanlı egemenliği pekişti. Yavuz Sultan Selim döneminden sonra 1550 - 1850 yılları arasinda ilin güneyindeki Pertek, Çemişgezek ve Mazgirt yöresine Pir Hüseyin Bey'in oğulları hakim oldular. Bu dönemde Pülümer'de Şah Hüseyin Oğulları'nın hakim olduğu görülür. Osmanli devletinin duraklama ve gerileme dönemi olan bu dönemde yöre beylikle yönetildi. Merkezi denetim yoktu, toprak ağalığı bu dönemde yörede geniş denetime sahipti. Pülümür Tanzimatın ilanından sonra 1847 yılında Hozat merkez olmak üzere kurulan "Dersim Livası" sancağna bağlanarak diğer ilçelerle beraber Erzurum Vilayeti'nin Erzincan Sancağı'na bağlandı. 1886 yılında sancak haline getirilerek ilçelerin tümü Elazığ'a bağlandı, ancak Pülümür (Kuzucan), Erzurum Vilayeti'nin Erzincan Sancağı'na bağlı kaldı. 1916 yılında Rus ordusu tarafmdan ilçe işgal edildi. Yöre halkının yiğitçe direnişi karşısında Rus orduları geri çekildi. 14 Şubat 1916 tarihinde yöre halkının da içinde bulunduğu silahlı Milis Kuvvetleri Erzincan'a girerek Rus ordularını bu bölgeden kovdular. Bu nedenle 17 Aralık Pülümür'ün kurtuluş günü olarak kutlanır. 1935 yılında çıkan kanunla Tunceli İli teşkil edilince Pülümür diğer ilçelerle beraber 1936 yılından itibaren Tunceli'nin ilçesi durumuna getirildi. 1937'de tüm ilçelerle beraber Elazığ'dan yönetilmeye başlandı. 1946'da tekrar Tunceli ili kurulunca 1947 yılından itibaren buradan yönetilmeye başlandı.
1967'de olan deprem ilçe merkezi ve köylerinde büyük oranda can ve mal kaybına yol açtı. Yeni tip evler yapılmaya başlandı.
Pülümür
|