Çemişgezek ilçesine bağlı Pulur Höyüğiinde yapılan kazılar ilçenin ve ilin tarihçesi hakkmda aydınlatıcı bilgiler vermektedir.En eski yerleşim yerlerinden olan Çemişgezek, tarihi eserleri bakımından da en zengin illerimizdendir. Bu kazılarda Tunç devrine ait kalıntılara rastlanmıştır.İ.Ö.600 yıllarına kadar Hitit'lerin egemenliğinde kalan yöre daha sonra Medler'in ve Persler'in denetiminde kalmıştır. Bazı kaynaklara göre Orta Asya'dan gelen Tahar Türkleri bu yöreye yerleşmiş ve tarihi sitelerini yapmışlardır. İlçe merkezinden geçen Tağar Çayının bunların ismini taşıdığı sanılmaktadır.
Çemişgezek İ.S. 395 yılında Roma İmparatorluğu'nun ikiye ayrılmasından sonra Bizanslılar'ın egemenliğine girmiştir. 639 yılında Arapların denetimine geçmiş, 1071 yılına kadar yöre sürekli Araplarla Bizanslılar arasındaki egemenlik savaşlarına sahne olmuştur. Malazgirt savaşı'ndan sonra Erzincan- Divriği yöresine hakim olan Mengüçoğulları'ndan Ahmet Gazi bu yöreyi de egemenliğine almıştır. 1226 yılında Anadolu Selçuklu Hükümdarı Kılıç Arslan'ın oğlu Süleyman Bey, Çemişgezek Beyi Melik şah'ı yenerek Çemişgezek yöresini hakimiyetine aldi.
Moğollar'ın Anadolu Selçuklu Devletini mağlup etmesiyle yöre Moğollar'ın denetimine girdi. Anadolu Selçuklu Devleti'nin yıkılmasıyla Anadolu'da çeşitli beylikler ortaya çıktı. Bu dönemde Eretna Beyliği yöreye hakim oldu. 1400'1ü yıllardan sonra Akkoyunlular'ın denetimine giren Çemişgezek Fatih Sultan Mehmet'in 1473 yılında Otlukbeli Savaşı'nda Akkoyunlu hükümdarı Uzun Hasan'in ordularını mağlup etmesiyle Osmanli topraklarına katildi.
1514 yılında Yavuz Sultan Selimle, o dönemde İran'a hakim olan Safevi hükümdarı Şah İsmail'in orduları arasinda olan Çaldıran Savaşında Şah İsmail'in yenilmesiyle yörede Osmanlı İmparatorluğu'nun hakimiyeti pekişti.
Yavuz Sultan Selim dönem,inde Çemişgezek'e Pir Hüseyin Bey atandı. Pir Hüseyin Bey, Çemişgezek yöreisne giderek buraya hakim olan ve İran yönetimine bağlı olan Nur Ali Halife'nin ordularını dağıtarak yöreye hakim oldu. Pir Hüseyin Bey'in ölümünden sonra Kanuni dönümünde Çemişgezek, Pertek, Sağman ve Çarsancak (Mazgirt )'le beraber sancak haline getirildi. Erzurum Beyi Sinan Bey'in kardeşi bu yöreye sancak beyi oldu. Ancak yöre halkınca istenmeyince Osmanlı Padişahlarının emriyle yöre Pir Hüseyin Bey'in oğulları tarafından uzun süre yönetildi. 1600 -1800 yıllarına kadar Çemişgezek beyliklerle yönetildi. Osmanlı İmparatorluğu'nun duraklama ve gerileme dönemi olan bu dönemde yöreye hakim olan beylikler Pertek ve Mazgirt ile Eyalet - i Diyarbakir'a bağlıydılar.Daha önceleri Elazığ'm Keban ilçesine bağlı iken 1879 yılmda Hozat Merkez olmak üzere Dersim vilayeti oluşunca Çemişgezek'te buranın ilçesi durumuna geldi:1886 yılmda mutasarrıflığa indirilecek Mamuratül Aziz ( Elaziğ) iline bağlandı. Bu durumu 1935 yılma kadar devam etti. 1935 yılmda Tunceli İlinin teşekkül etmesiyle Tunceli'ye bağlandı. 1937 yılmda Tunceli'nin tüm ilçeler ile beraber Elaziğ'dan yönetilıneye başlandı. 1946 yılmda Tunceli İlinin tekrar teşekküllü ile birlikte 1947 yılmdan itibaren Tunceli İlinin tekrar teşekkülü ile birlikte 1947 yılmdan itibaren Tunceli'nin ilçesi durumuna getirilerek buradan yönetilmeye başlandı.
Cemisgezek
|
Ilceler
